Ziek door dier niet alleen van deze tijd


Als je de kranten leest krijgt je de indruk dat zoonosen (de wetenschappelijke term voor ziektes die van dieren naar de mens overgedragen worden) iets van de laatste tijd is, maar dat is niet het geval. Zoonoses zijn er al lang en zullen ook niet zomaar verdwijnen. We ontdekken alleen steeds meer, hebben steeds meer kennis, en dat leidt ertoe dat het gevaar van zoonosen steeds duidelijker voor ons wordt. Zomaar wat voorbeelden.

Miltvuur bij de Romeinen en Egyptenaren
Van de zoonosen is miltvuur een van de bekendste ziektes. Miltvuur is een dodelijke ziekte onder schapen en runderen, maar vormt ook voor de mens een gevaar. Sterker nog, het is zo dodelijk dat ook als een biologisch wapen gebruikt kan worden. (denk met name aan de poederbrieven).
De eerste gevallen van miltvuur dateren uit 1491 vˇˇr Christus, in Egypte. In 40 vˇˇr Christus werd een miltvuur epidimie ook beschrijven door de Romeinen.
Een pandemie veroorzaakte in de zeventiende eeuw in Europa vele dierlijke en menselijke slachtoffers, en ook in Nederland heeft miltvuur zijn tol geeist.
Vroeger was miltvuur met name een risico voor boeren en veehouders maar in de 20ste eeuw werd miltvuur ook ontdekt als oorlogswapen. Tijdens de tweede wereldoorlog werd er veel mee geexperimenteerd, zowel door de Japanners als de Engelsen, en in 1979 overleden in de Sovjet Unie 66 mensen aan miltvuur doordat de bacterie per ongeluk ontsnapte uit een militair laboratorium.


De zwarte dood teistert Europa
De zwarte dood maakte tussen 1347-1351 miljoenen slachtoffers. Nog steeds wordt deze pandemie beschouwd als een van de meest gruwelijke vorbeelden van hoe dodelijk een ziekte kan zijn. In de middeleeuwen wisten de doktoren nog niet wat de oorzaak was van deze "killer". Voor de kerk was dit een straf van god, anderen dachten dat de joden de pest opzettelijk naar Europa gebracht hadden, maar pas in 1855 werd voor het eerst de relatie tussen ratten, de vlo en de ziekte ontdekt door o.a. Alexandre Yersin.
Daarmee kan ook de pest gerangschikt worden onder het rijtje zoonosen.
In Nederland kwamen pestepidemieŰn tot in de zeventiende eeuw regelmatig voor. De laatste uitbraak was in 1668. In de Tweede Wereldoorlog heeft het Japanse leger de pest als een biologisch wapen gebruikt. In Mantsjoerije werden burgers en krijgsgevangenen opzettelijk met de ziekte ge´nfecteerd. De effecten werden bestudeerd en de slachtoffers werden soms bij bewustzijn ontleed. Ook werden besmette vlooien onder de Chinezen verspreid. Uiteindelijk zouden ongeveer 200.000 Chinezen hierdoor aan de ziekte overlijden.


Pasteur en de dolle hond
Hondsdolheid is al bekend vanuit de middeleeuwen, waar de ziekte een fataal en zeer ernstig ziekteverloop kende. De patient kreeg krampen en schokken, kan niet meer drinken en brak uiteindelijk in razernij uit waarbij de geinfecteerde weer anderen beet die op hun beurt ook weer ziek werden. Is hier de legende van de weewolven door ontstaan?
Pas in 1885 wordt er voor het eerst een vaccin/geneesmiddel beschreven tegen hondsdolheid. De onderzoeker Louis Pasteur houdt zich dan bezig met het verzwakken van het virus om het als vaccin te kunnen gaan gebruiken, maar in 1885 komt er een doorbraak als Joseph Meisner, een negenjarig jongetje gebeten door hondsdolle honden, naar hem toe komt. Pasteur vaccineert hem en hij herstelt zonder de ziekte te krijgen.